Sauna to niewielkie pomieszczenie, które najczęściej spotykane jest w strefach spa, w aquaparkach, na siłowniach itp. Korzystanie z niej ma korzystny wpływ na nasze zdrowie, jednak istnieją co do niej pewne przeciwwskazania i nie każdy może tam chodzić. Jakie są rodzaje sauny i jak z niej korzystać? Kto nie powinien chodzić na saunę, a komu jest wskazana?
Rodzaje sauny i ich charakterystyka
Sauna to niewielkie pomieszczenie, w którym spędza się przeważnie do kilkunastu minut. Panuje tam wysoka temperatura i określony poziom wilgotności. Po skorzystaniu z niej zaleca się wzięcie chłodnej kąpieli. Sauna bardzo popularna jest w krajach skandynawskich, tam są one budowane nawet w domach.
Sauna dostępna jest w kilku rodzajach, które różnią się przede wszystkim temperaturą powietrza oraz stopniem nawilżenia. Dobór odpowiedniego typu zależy od indywidualnych preferencji i stanu zdrowia.
Sauna sucha (fińska)
W tym wariancie temperatura powietrza wynosi od 60 do 110°C, a wilgotność utrzymuje się na niskim poziomie 10–15%. Wysoka temperatura przy niewielkiej zawartości pary wodnej w powietrzu sprawia, że organizm intensywnie się poci, co wspomaga procesy detoksykacyjne. Sauna fińska cieszy się największą popularnością ze względu na swoje właściwości relaksacyjne i poprawę krążenia krwi.
Sauna mokra (bio-sauna)
Temperatura w saunie mokrej wynosi 50–65°C, a wilgotność wzrasta do 20–40%. Łagodniejsze warunki sprawiają, że jest ona bardziej komfortowa dla osób, które nie tolerują ekstremalnie wysokich temperatur. Zwiększona wilgotność działa korzystnie na drogi oddechowe i skórę, nawilżając je podczas seansów.
Sauna parowa (łaźnia rzymska)
W saunie parowej temperatura powietrza jest na poziomie 45–55°C, a wilgotność osiąga ok. 40%. Ten typ sauny jest szczególnie polecany osobom z problemami układu oddechowego, ponieważ para wodna udrażnia drogi oddechowe i wspomaga oczyszczanie oskrzeli.
Łaźnia mokra (hammam)
Największy poziom wilgotności względnej występuje w łaźni mokrej i jest to aż 100%. Temperatura waha się w granicach 40–50°C. Hammam wywodzi się z kultury bliskowschodniej i odznacza się delikatnym działaniem na organizm, idealnym dla osób wrażliwych na gorące, suche powietrze.
Sauna na podczerwień (infrared)
Temperatura w niej jest na poziomie 30–60°C, co czyni ją najłagodniejszą opcją. Zamiast nagrzewania powietrza, wykorzystuje się promieniowanie podczerwone, które przenika głębiej w tkanki i pobudza krążenie bez nadmiernego obciążania układu termoregulacji. Jest szczególnie polecana osobom z chorobami mięśniowo-szkieletowymi.
Kto może korzystać z sauny?
Sauna daje wiele korzyści zdrowotnych, pod warunkiem, że jest stosowana świadomie i z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb organizmu. Zalecana jest osobom, które cierpią na przewlekłe choroby zapalne stawów, jak reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa czy napięcie mięśni. Ciepło sauny poprawia elastyczność tkanek, zmniejsza sztywność i łagodzi dolegliwości bólowe.
Ulgę odczują także ci, którzy zmagają się z chorobami płuc, głównie chodzi o astmę oskrzelową i przewlekłą obturacyjną chorobę płuc. Wysoka temperatura i wilgotność sprzyjają rozluźnieniu mięśni gładkich oskrzeli, co może ułatwić oddychanie i zmniejszyć uczucie duszności poza fazą ostrego napadu.
Sauna pomaga także na niektóre schorzenia kardiologiczne. Wśród nich wymienia się nadciśnienie, dusznicę bolesną oraz niedrożność tętnic obwodowych – oczywiście w sytuacji, gdy są to stany stabilne i skonsultowane z lekarzem. Regularne wizyty w saunie mogą poprawić elastyczność naczyń krwionośnych i obniżyć ciśnienie krwi dzięki rozszerzaniu naczyń obwodowych.
Niektórzy saunę zalecają osobom z depresją lub innymi zaburzeniami nastroju. Wzrost temperatury ciała i następujące po nim ochłodzenie stymulują układ nerwowy i sprzyjają wydzielaniu endorfin, co może działać stabilizująco na samopoczucie psychiczne. Korzystanie z niej pomaga też na bóle reumatyczne i podnosi wydajność oraz odporność organizmu.
Sauna – przeciwwskazania
Nie każdy powinien korzystać jednak z sauny. Wysoka temperatura i poziom wilgotności mogą niektórym osobom zaszkodzić. Na saunę nie powinno się chodzić będąc przeziębionym, mając gruźlicę lub ostry stan astmatyczny. W trakcie infekcji górnych dróg oddechowych organizm jest osłabiony, a dodatkowe obciążenie termiczne może nasilić objawy i przedłużyć proces zdrowienia.
Lepiej, by unikali jej ci, którzy mają niewydolność serca i krążenia. Wykluczająca jest też niestabilna choroba wieńcowa, niedawno przebyty zawał serca (pierwsze 6–12 tygodni po incydencie) czy przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych w dużych dawkach, ponieważ wzrost temperatury ciała może wpływać na krzepliwość krwi.
Sauna nie jest wskazana również w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, kiedy rozwija się płód, a także podczas występujących stanów zapalnych o charakterze ostrym. Osoby z chorobami wenerycznymi, jaskrą, zaburzeniami erekcji związanymi z problemami naczyniowymi czy wrzodami trawiennymi powinny unikać korzystania z sauny do momentu ustabilizowania stanu zdrowia.
Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest również ciężka niewydolność nerek, nasilone zaburzenia rytmu serca oraz stany gorączkowe niezależnie od przyczyny. Przed podjęciem decyzji o regularnych wizytach warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli występują jakiekolwiek przewlekłe schorzenia.
Jak korzystać z sauny?
Chcąc wybrać się na saunę, należy odpowiednio się do tego przygotować. Najlepiej korzystać z niej wieczorem, ponieważ dla niektórych osób może być ona wyczerpująca i wymagać dłuższego czasu na regenerację. Nie jest natomiast wskazane wchodzenie do sauny po obfitym posiłku lub będąc głodnym – w pierwszym przypadku organizm angażuje się w trawienie, w drugim może dojść do nagłego spadku ciśnienia krwi i osłabienia.
Odradza się też sesję po intensywnym wysiłku fizycznym, szczególnie jeśli towarzyszy temu odwodnienie. Przed wejściem należy wziąć prysznic i dobrze się wytrzeć, aby skóra była czysta i sucha – to ułatwi prawidłowe wydzielanie potu i zmniejszy ryzyko podrażnień.
Strefa nagości i higiena
Jeżeli chodzi o ubranie, w wielu obiektach obowiązuje strefa nagości, więc ciało nie powinno być okryte, aby sauna faktycznie spełniła swoje zadanie i usunęła z organizmu wszelkie toksyny. Ręcznik należy rozłożyć na siedzisku, aby uniknąć bezpośredniego kontaktu skóry z drewnem. Należy też pamiętać, aby przed i po korzystaniu z niej umyć wodą siedzisko, by pozbyć się śladów potu i zachować odpowiedni standard higieniczny.
Czas trwania i cykl saunowania
Pojedyncza sesja w saunie powinna trwać od 8 do 15 minut, w zależności od samopoczucia i doświadczenia. Początkujący powinni zaczynać od krótszych sesji, stopniowo wydłużając czas pobytu. Zaleca się wykonanie 2–3 cykli: pobyt w saunie, następnie chłodny prysznic lub kąpiel w basenie, a potem odpoczynek w ciepłym pomieszczeniu. Taka sekwencja maksymalnie angażuje układ krążenia i wspomaga procesy regeneracyjne.
Nawodnienie i odpoczynek
Po zakończeniu saunowania należy wypić co najmniej pół litra płynów, najlepiej wody mineralnej lub naparu ziołowego, aby uzupełnić straty związane z poceniem się. Organizm potrzebuje czasu na powrót do stanu równowagi termicznej, dlatego warto zaplanować co najmniej 30 minut relaksu po ostatnim cyklu przed opuszczeniem obiektu.
